Penggunaan tenaga boleh diperbaharui bukan hanya tanggungjawab kerajaan. Setiap isi rumah boleh memainkan peranan yang bermakna—dan ia tidak semestinya memerlukan pemasangan panel solar di atas bumbung. Daripada mematikan peralatan elektrik yang tidak digunakan hinggalah menyokong dasar tenaga bersih, setiap tindakan kecil yang dilakukan oleh berjuta-juta rakyat mampu membawa perubahan yang besar.
Malaysia telah melepasi sasaran tenaga boleh diperbaharui bagi tahun 2025 dengan mencapai kapasiti terpasang sebanyak 32% lebih awal daripada jadual (solaratap.com.my, 2026). Kini, sasaran negara adalah untuk mencapai 70% menjelang tahun 2050. Matlamat ini memerlukan sokongan daripada dasar kerajaan serta penyertaan aktif masyarakat.
Mengapa Tindakan Individu Penting?
Permintaan elektrik di Malaysia terus meningkat, dan sebahagian besar bekalannya masih bergantung kepada bahan api fosil. Pilihan pengguna—daripada jenis peralatan elektrik yang dibeli hingga pelan tenaga yang dipilih—secara langsung mempengaruhi permintaan pasaran serta memberi isyarat kepada perniagaan dan kerajaan tentang hala tuju pelaburan masa hadapan. Apabila berjuta-juta isi rumah bertindak bersama, kesannya terhadap pengurangan pelepasan karbon menjadi lebih ketara.
Kurangkan Penggunaan Tenaga Secara Keseluruhan
Langkah paling mudah untuk bermula ialah mengurangkan penggunaan tenaga. Antara amalan yang boleh dilakukan termasuk:
- Mematikan lampu, kipas dan peralatan elektronik apabila tidak digunakan.
- Menggantikan mentol lama dengan lampu LED yang lebih cekap tenaga.
- Meningkatkan pengudaraan semula jadi di rumah bagi mengurangkan kebergantungan kepada penghawa dingin.
- Menetapkan suhu penghawa dingin pada 24–25°C berbanding menggunakan tetapan penyejukan maksimum.
- Memantau penggunaan elektrik bulanan melalui aplikasi MyTNB untuk mengenal pasti corak penggunaan.
Pilih Peralatan Elektrik Cekap Tenaga
Peralatan elektrik cekap tenaga menggunakan kuasa yang lebih rendah tanpa menjejaskan prestasi. Apabila menggantikan peralatan lama, pilih produk yang mempunyai label Kecekapan Tenaga Malaysia pada peti sejuk, mesin basuh dan penghawa dingin. Walaupun kos pembeliannya mungkin lebih tinggi, penjimatan bil elektrik dalam jangka panjang serta impak yang lebih rendah terhadap alam sekitar menjadikannya pelaburan yang berbaloi.
Pasang Sistem Tenaga Boleh Diperbaharui di Rumah
Panel Solar Atas Bumbung
Panel solar merupakan teknologi tenaga boleh diperbaharui yang paling mudah diakses oleh pemilik rumah di Malaysia. Kapasiti tenaga solar negara telah melepasi 5.7 GW pada tahun 2026, sebahagiannya didorong oleh lebih 96,000 isi rumah yang memasang panel solar melalui skim NEM dan program terdahulu. Sistem solar kediaman berkapasiti 5kW lazimnya berharga antara RM15,000 hingga RM25,000, dengan tempoh pulangan pelaburan sekitar lima hingga lapan tahun serta jangka hayat panel melebihi 25 tahun.
Mulai Januari 2026, Program Solar Accelerated Transition Action Programme (Solar ATAP) telah menggantikan NEM 3.0 yang ditutup kepada permohonan baharu pada 1 Julai 2025. Solar ATAP tidak mempunyai had kuota dan terbuka kepada semua pemegang akaun TNB. Pengguna domestik menerima kredit eksport berdasarkan kadar tarif runcit semasa (RM0.27–RM0.37/kWh bergantung kepada penggunaan). Selain itu, rebat SuRIA Home menawarkan subsidi sehingga RM3,000, di samping insentif tambahan daripada pemasang yang mengambil bahagian.
Sistem Penyimpanan Bateri di Rumah (Pilihan)
Menambah sistem bateri membolehkan lebihan tenaga solar disimpan untuk digunakan pada waktu malam atau ketika kadar tarif berada pada waktu puncak. Dengan tarif Time-of-Use (ToU) baharu daripada TNB, penggunaan elektrik pada waktu luar puncak boleh membantu mengurangkan bil. Sistem bateri juga menyediakan bekalan kuasa sandaran semasa gangguan elektrik, yang semakin penting seiring dengan pembangunan grid elektrik Malaysia.
Sertai Program Tenaga Boleh Diperbaharui
Selain memasang panel solar, semak sama ada pembekal utiliti anda menawarkan pilihan bekalan elektrik hijau. TNB menyediakan Renewable Energy Certificates (REC) serta produk tenaga hijau untuk pelanggan yang ingin mengimbangi penggunaan elektrik mereka dengan tenaga bersih yang diperakui. Selain tenaga solar, terdapat pelbagai contoh sumber tenaga yang boleh diperbaharui di Malaysia seperti tenaga hidro, biogas dan biojisim yang turut menyumbang kepada campuran tenaga negara.
Sokong Pengangkutan Mampan
Sektor pengangkutan merupakan antara penyumbang utama pelepasan karbon. Bahagian pasaran kenderaan elektrik (EV) di Malaysia meningkat daripada 3.14% pada Januari 2025 kepada 9.18% pada Januari 2026, iaitu hampir satu daripada setiap sebelas kenderaan baharu yang didaftarkan adalah EV. Selain menggunakan EV, rakyat juga boleh mengurangkan penggunaan bahan api fosil dengan menaiki pengangkutan awam, berkongsi kenderaan, berbasikal atau berjalan kaki bagi perjalanan jarak dekat.
Buat Pilihan Pembelian yang Lebih Mampan
Sokong jenama dan perniagaan yang menggunakan tenaga boleh diperbaharui dalam operasi mereka. Pilih produk tempatan apabila boleh bagi mengurangkan pelepasan karbon daripada pengangkutan, dan kurangkan penggunaan produk sekali guna. Apabila diamalkan secara meluas, tabiat pembelian ini dapat menggalakkan rantaian bekalan yang lebih lestari.
Sokong Usaha Memperluaskan Penggunaan Tenaga Boleh Diperbaharui
Ikuti perkembangan dasar tenaga di peringkat negeri dan persekutuan. Kongsikan maklumat yang tepat mengenai tenaga boleh diperbaharui kepada ahli keluarga, rakan dan komuniti, terutamanya mengenai program seperti Solar ATAP yang masih kurang diketahui oleh ramai rakyat Malaysia. Menyokong inisiatif kelestarian komuniti serta mengambil bahagian dalam sesi konsultasi awam juga membantu mewujudkan persekitaran dasar yang lebih kukuh bagi pembangunan tenaga bersih.
Cabaran Utama dan Cara Mengatasinya
Kos permulaan yang tinggi masih menjadi halangan utama kepada ramai isi rumah. Walau bagaimanapun, program rebat seperti SuRIA Home serta pilihan pembiayaan yang ditawarkan oleh syarikat pemasangan solar dapat membantu mengurangkan beban kewangan. Selain itu, tahap kesedaran masyarakat yang masih rendah menyebabkan ramai tidak mengetahui program yang sedang ditawarkan. Mendapatkan audit tenaga atau sesi konsultasi percuma daripada pemasang berdaftar dengan SEDA merupakan langkah awal yang praktikal tanpa melibatkan sebarang kos.
Setiap Tindakan Membawa Perubahan
Peralihan Malaysia ke arah tenaga boleh diperbaharui semakin berkembang pesat, namun sasaran 70% menjelang tahun 2050 hanya dapat dicapai dengan penyertaan menyeluruh daripada rakyat. Sama ada anda mengurangkan penggunaan elektrik, mempertimbangkan pemasangan Solar ATAP, beralih kepada kenderaan elektrik, atau sekadar menyokong dasar tenaga bersih, setiap tindakan menyumbang kepada masa depan tenaga yang lebih mampan untuk negara.